Het Waardengedreven Onderhoudscontract (WOCU) IJssel laat zien wat er gebeurt als partijen werken in een enkelvoudig team, met één opgave, één budget en een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Deze aanpak past bij de manier van samenwerken die de Taskforce Infra stimuleert: minder schijven, sneller besluiten en gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Het beheer en onderhoud van de uiterwaarden kent veel dynamiek. Omstandigheden veranderen en aanpassingen horen bij de dagelijkse praktijk. “De opgave is ontzettend groot en best lastig,” zegt Remko Hoendervoogt, assetmanager bij Rijkswaterstaat. “Dan helpt het niet als je met meerdere teams en veel schijven werkt.” Voorheen werkten de teams van opdrachtgever en markt naast elkaar. Dat vroeg veel afstemming en leidde regelmatig tot discussie over scope en wijzigingen. “Als er iets veranderde, kostte het veel tijd om iedereen weer op één lijn te krijgen,” zegt Koen Grob, omgevingsmanager bij Rijkswaterstaat. “Met een enkelvoudig team neemt die complexiteit af.”
Opdrachtgever en -partner
WOCU IJssel werkt als integraal enkelvoudig team waarin opdrachtgever en markt samen optrekken. Rijkswaterstaat en de combinatie IJsselwaarden (Dura Vermeer en Brunel) werken als gelijkwaardige partners. De partijen hebben het daarom bewust over een opdrachtpartner in plaats van een opdrachtnemer. Het team werkt met een gezamenlijk budget en stelt samen het jaarplan op, waarbij inzicht in elkaars belangen cruciaal is. “Het grote verschil met traditionele contracten is dat we keuzes meteen samen maken,” zegt Cynthia Rol, projectmanager namens Dura Vermeer. “De opgave staat centraal, niet de eisen. Dat betekent ook dat we soms minder doen of minder geld uitgeven als dat beter past.”
Volgens Grob helpt het dat iedereen inzicht heeft in elkaars context. “Rijkswaterstaat moet bijvoorbeeld ook soms bestuurlijke en politieke afwegingen maken. Als je dat van elkaar begrijpt, kun je sneller en beter besluiten nemen.” Daardoor verandert niet alleen de structuur, maar ook de manier waarop het team naar regels, afspraken en keuzes kijkt.
Werken vanuit de bedoeling
Een enkelvoudig team vraagt een andere houding en gedrag. Teamleden moeten durven vragen naar het waarom achter afspraken en regels. Rol noemt dit werken vanuit de bedoeling. “De bedoeling achter de regel is heilig, maar de regel zelf niet. De vraag is steeds: “hoort het of helpt het?” Die vraag helpt het team scherp te blijven op de opgave. Niet alles hoeft vast te liggen, zolang het doel duidelijk is. Tegelijk vraagt dit om scherpte en onderling vertrouwen. Wie vanuit de bedoeling werkt, moet kunnen uitleggen waarom een keuze bijdraagt aan de opgave. Naarmate het team meer ervaring opdoet, ontstaat ruimte om zaken vast te leggen. Die ervaringen zijn heel waardevol voor toekomstige projecten. Eén leerpunt is: wat duidelijk is, hoeft niet telkens opnieuw bedacht of besproken te worden. Dat kan Rijkswaterstaat gewoon standaard uitvragen. Zo blijft de aandacht gericht op de kern van het werk.
Sneller schakelen in de praktijk
Doordat alle rollen samen aan tafel zitten, schakelt het team sneller. “De beheerder zit nu direct aan tafel,” zegt Hoendervoogt. “Daardoor nemen we sneller besluiten.” Handhaving gaf bijvoorbeeld aan dat ergens een verkeersbord nodig was. “In de oude situatie had dat gemakkelijk driekwart jaar kunnen duren. Nu was het in twee weken geregeld, omdat iedereen direct betrokken was.”
Meer eigenaarschap en beter gebruik van capaciteit
Het uitgangspunt van de enkelvoudige teamstructuur is beter samenwerken, efficiënter en doelmatiger. Bovendien levert het een bijdrage levert aan het oplossen van de schaarste van mensen. Dat is geen luxe, maar noodzaak. Zowel Rijkswaterstaat als de markt kampt met schaarste aan mensen. Het team zet capaciteit veel doelmatiger in en iedereen draagt concreet bij aan het doel, in plaats van energie te steken in randzaken. Tegelijkertijd vraagt deze manier van werken veel van mensen. Niet iedereen voelt zich comfortabel in een rol met meer verantwoordelijkheid en minder vaste kaders. “Je moet hier echt de juiste mensen op zetten,” benadrukt Rol. “En de rolverdeling moet helder zijn.”
Leren binnen en buiten het perceel
WOCU IJssel is één van drie onderhoudscontracten binnen het programma WOUW die als enkelvoudig team werken. Die WOCU’s leren actief van elkaar. Een concreet voorbeeld is het ecologisch werkprotocol. Waar voorheen meerdere ecologen parallel werkten aan een zelfde product, wordt nu gezamenlijk aan één basisdocument gewerkt die waar nodig binnen de teams wordt verfijnd. Hetzelfde geldt voor het integraal veiligheidsplan. Deze manier van werken versterkt het lerend vermogen. Het wiel wordt één keer uitgevonden en ook anderen profiteren daarvan. Dat voorkomt faalkosten, dubbelingen en onnodige vertraging.”
Partnerschap als richting
De ervaringen in het perceelteam IJssel laten zien dat gelijkwaardig samenwerken geen doel op zich is, maar een goede manier om het werk uitvoerbaar te houden en betere resultaten te boeken. Met een enkelvoudig team, één budget en één gesprek ontstaat ruimte voor snelheid, eigenaarschap en leren. Omdat alle betrokkenen aan hetzelfde doel werken, kom je er samen altijd uit.
Meer achtergrondinformatie over enkelvoudige teams? Lees het inspiratiedocument of de nieuwsberichten.
Taskforce Infra
De Taskforce Infra (TFI) is het samenwerkingsplatform waar Rijkswaterstaat, Bouwend Nederland, Techniek Nederland, NLingenieurs, MKB Infra, Cumela en de Vereniging van Waterbouwers in een open dialoog samen werken aan concrete en doelgerichte oplossingen die bijdragen aan het verhogen van de productiviteit voor de instandhoudingsopgave. De TFI bestaat uit themagroepen en het Platform VenR waarin inzichten, informatie en kennis op een open en transparante manier worden gedeeld. Het is daarmee een voorbeeld voor de nieuwe manier van samenwerken die nodig is om de grote opgave waar de infrasector voor staat aan te kunnen. Meer weten over de Taskforce Infra? Ga dan naar www.taskforceinfra.nl.